Yòd, yon eleman ki pa metalik, senbòl eleman I, eleman 53 nan tablo peryodik eleman yo, se nan senkyèm sik la nan tablo peryodik eleman chimik yo, epi li se youn nan VII A ak eleman gwoup alojene. Nan 1811, famasyen franse Kuteva premye dekouvri yòd senp. Yòd elemantè a se kristal koulè wouj violèt-nwa, fasil pou sublime, fasil pou sublime apre sublimasyon, toksik ak korozivite. Senp yòd pral vire ble ak koulè wouj violèt lè li rankontre lanmidon. Li se sitou itilize pou fè dwòg, koloran, diven yòd, papye tès ak konpoze yòd.
Yòd se youn nan eleman tras esansyèl nan kò imen an. Kantite total yòd nan adilt ki an sante se 30 mg (20 ~ 50 mg). Estanda nasyonal pou ajoute yòd nan sèl se 20-30 mg/kg. Yòd se yon eleman nan òmòn tiwoyid epi li jwe diferan fonksyon fizyolojik atravè òmòn tiwoyid, sitou ki gen ladan pwomosyon kwasans ak devlopman, patisipe nan devlopman nan sèvo, reglemante metabolis, elatriye.
An 2021, veso espasyèl ki mache ak yòd la te konplete tès nan òbit la pou premye fwa.
Nan fen 18yèm syèk la ak kòmansman 19yèm syèk la, anperè franse Napoleon te lanse yon lagè ki te mande yon gwo kantite nitrat potasyòm pou pwodui poud poud. Nan epòk sa a, pi fò nan minre nitrat potasyòm nan Ewòp te soti nan peyi Zend, men rezèv yo te limite. Ewopeyen yo te jwenn yon gwo kantite depo salpèt soti nan Chili nan Amerik di Sid, men konpozisyon li se nitrat sodyòm, ki se igroskopik epi yo pa apwopriye pou fabrikasyon poud poud. Nan ka sa a, an 1809, yon famasi Panyòl te jwenn yon fason pou konvèti nitrat sodyòm natirèl oswa lòt nitrat nan nitrat potasyòm lè l sèvi avèk solisyon alg oswa sann alg. Paske alg oswa alg gen konpoze potasyòm.
Nan epòk sa a, Kurtuva, yon komèsan salpèt ak famasyen nan Dijon, Lafrans, te pwodui nitrat potasyòm nan fason sa a. Li sèvi ak solisyon an nan sann alg pou reyaji ak nitrat kalsyòm. Pandan yon peryòd nan 1811, li te jwenn ke veso an kwiv ki gen solisyon sann alg te byen vit korode. Li te kwè ke solisyon an sann alg genyen yon sibstans enkoni ki te reyaji ak kwiv, kidonk li te fè yon etid.
Li vide asid silfirik nan solisyon sann alg la epi li te jwenn yon bèl gaz koulè wouj violèt te emèt. Gaz sa a pa fòme likid apre kondansasyon, men li vin tounen yon kristal nwa ak ekla metalik.
Sou dekouvèt la nan yòd nan Kurtuva, premye nimewo a nan Lanati pibliye pa ansyen Inyon Sovyetik an 1947（ природа) Nan magazin an, gen yon atik siyen "Sou istwa a nan Roentgen Ray Dekouvèt", Li mansyone dekouvèt la nan yòd: "... Kurtuva nan travay gen de boutèy an vè, youn pou itilizasyon pharmaceutique li, ki gen alg sann ak alkòl, ak lòt la ki gen solisyon an fè nan asid silfirik. Kurtuva ap manje, ak yon chat gason sote sou zepòl li. Menm lè a. , chat gason an vole desann epi frape boutèy asid silfirik la ak boutèy medikaman an jukstapoze ansanm. Veso a kase, likid la melanje, epi yon reyon gaz ble ak koulè wouj violèt monte soti nan tè a..."
Prensip reyaksyon chimik: lè asid silfirik satisfè yòd metal alkali ki genyen nan sann alg - yòd potasyòm (KI) ak yòd sodyòm (NaI), iodid idwojèn (HI) pwodui.
Li reyaji ak asid silfirik pou pwodui yòd gratis:
H2KONSA4plis 2HI → 2H2O plis SO2plis mwen2↑
Mank nitrat potasyòm pou fè poud nan Lafrans pandan lagè Napoleon an se kondisyon istorik pou dekouvèt yòd la. Abondans nan yòd nan lanati se pa gwo, men tout bagay gen yòd. Pa gen pwoblèm tè a difisil oswa wòch, oswa menm pi bon kalite kristal transparan, gen yon anpil nan atòm yòd. Dlo lanmè a gen anpil yòd, tè a ak dlo k ap koule tou gen anpil yòd, ak bèt yo, plant yo ak kò imen an gen plis yòd, ki se kòz entèn nan dekouvèt yòd.
Kurtuva te angaje nan pwodiksyon nitrat potasyòm soti nan sann alg ki gen yòd pou yon tan long. Li aksidantèlman jwenn yòd paske li te kapab atrab dekouvèt aksidan an, men tou, paske li te gen sèten konesans chimik ak gwo swaf pou konesans, olye ke yon manifakti salpèt òdinè. An 1813, li te pibliye papye "Dekouvèt nouvo sibstans nan sann alg", epi li te voye yòd li te jwenn bay famasi franse Clemen, Desomet, ak Galisac pou rechèch ak idantifikasyon, ki te afime pa yo.
Se Gallusac ki te nonmen li iòd, ki soti nan mo grèk koulè wouj violèt. Yo jwenn non Latin nan yòd ak senbòl eleman I an.
Moun pa bliye kontribisyon Kurtuva a. Yon lari nan Dijon gen non li. Se sèlman kèk moun ki te dekouvri eleman chimik yo te genyen onè sa yo.